Basın Notu ve Marka Kullanımı

Künye niye var

Eski dergilerde künye hep aynı yerde dururdu: son sayfanın alt köşesinde, gövde metninden bir punto küçük, adları alt alta dizilmiş bir kutu. Kimse oradan başlamazdı okumaya; ama bir yazıya itiraz etmek isteyen, bir hatayı bildirmek isteyen, bir izin sormak isteyen herkes eninde sonunda o kutuya dönerdi. Çünkü künye derginin adresi demekti — mecazen değil, düz anlamıyla. İnternette bu kutu kayboldu; sayfalar isimsizleşti, arkasında kimin durduğu belirsizleşti, sorumluluk da o belirsizliğin içinde eridi.

Biz bu sayfayı tam da o kaybolan kutunun yerine koyduk. Aşağıda yayının adı, alan adı, yayıncısı, sorumlu kişisi, posta adresi, telefonu ve elektronik posta adresi yazılı; hangi dilde yayın yaptığımız, hangi yıldan beri yayında olduğumuz ve sayfaları hangi sıklıkla elden geçirdiğimiz de aynı tabloda duruyor. Bunları saklamanın bir gerekçesi yok; aksine, okurun bir metne ne kadar güveneceğine karar verirken bakabileceği ilk yer burası. Bir sayfanın arkasında adı ve adresi olan biri varsa o sayfa başka türlü yazılır.

Sayfanın ikinci yarısı ise izinlerle ilgili. Buradaki metinleri alıntılamak isteyen bir öğrenci, bir gazeteci ya da bir topluluk yöneticisi, ne yapabileceğini ve neyi yapamayacağını sormak zorunda kalmadan öğrensin istiyoruz. Marka tarafında da durum benzer: BetRupi adı bize ait değil, biz o adı bir konu olarak kullanıyoruz; bu ayrımın nerede başlayıp nerede bittiğini yazıya dökmek hem bizim hem karşı tarafın işini kolaylaştırıyor. Bu yüzden basın notu, teşekkür cümlelerinden değil sınırlardan oluşuyor.

Yayın künyesi

Aşağıdaki tablo bu yayının tamamı için geçerlidir; ayrı bir bölüm ya da tek bir yazı için değişen bir künye bilgisi yok. Satırların hepsi güncel tutulur, değiştiğinde de sayfanın en altındaki tarih ile birlikte yenilenir.

Tablodaki son satır belki de en çok açıklama isteyeni. Haftalık düzenli güncelleme, her hafta yeni bir yazı yayımlandığı anlamına gelmiyor; mevcut sayfaların da elden geçirildiği anlamına geliyor. Bir mod anlatımındaki süre aralığı değiştiyse, bir terimin karşılığı yaygın kullanımda kaydıysa ya da bir bağlantı bozulduysa o sayfa yeniden açılır. Acil bir düzeltme gerektiğinde — yanlış bir rakam, eksik bir uyarı, yanıltıcı bir cümle — hafta beklenmez; aynı gün düzeltilir ve gerekirse sayfa içinde belirtilir. Yayının kim tarafından ve nasıl hazırlandığına dair uzun anlatım ise hakkında sayfasında duruyor.

Bağımsızlık beyanı

Bu cümleyi bir kez, açıkça ve dolaysızca yazmak istiyoruz: BetRupi Türkiye bağımsız bir yayındır ve BetRupi platformunun resmi yayın organı değildir. Demirven Yapı bünyesinde hazırlanır; platformun sahibi, işletmecisi ya da temsilcisi değiliz, platformla aramızda bir yayın ortaklığı, bir temsil yetkisi ya da bir onay ilişkisi bulunmuyor. Buradaki hiçbir metin platform adına yapılmış bir açıklama sayılamaz. Bir haber, bir duyuru ya da bir sürüm notu ilgilendiriyorsa okuru, birincil kaynak her zaman platformun kendi kanallarıdır; bizim yaptığımız, o kanallardan gelen bilgiyi Türkçe okur için derleyip yorumlamak.

Bunun pratikte ne anlama geldiğini de yazalım, çünkü bağımsızlık kelimesi tek başına havada kalır. Yayımladığımız hiçbir yazı platform tarafından sipariş edilmez, okunmadan önce onaya gönderilmez, yayımlandıktan sonra da değiştirilmesi istenemez. Bir mod hakkında olumsuz bir tespitimiz varsa yazarız; bir arayüz kararını eleştirmek gerekiyorsa eleştiririz. Buna karşılık, elimizde olmayan bir bilgiyi varmış gibi sunmayız — teknik bir iddiayı doğrulayamıyorsak ya yazmayız ya da doğrulanmadığını belirtiriz.

Bir nokta daha var ve sıkça karıştırılıyor. Sayfalarımızda BetRupi resmi adresine ilişkin anlatımlar bulunuyor; bunların amacı okurun doğru adresi tanıyabilmesi, sahte kopyaları ayırt edebilmesidir. Bu tür bir anlatım bizi resmi bir kaynak yapmaz; nasıl ki bir şehir rehberinin müze adresini yazması onu müzenin sözcüsü yapmıyorsa. Adres doğrulamanın hangi ayrıntılara bakılarak yapıldığını resmi adres sayfasında ayrıntılandırdık; oradaki yöntem de aynı bağımsızlık çerçevesinin içinde durur.

«Bir yayının bağımsızlığı beyan ettiği cümleyle değil, o cümleyi yalanlamayacak biçimde yazdığı yazılarla ölçülür; künye sadece ölçünün nereden yapılacağını gösterir.»

BetRupi Türkiye · Künye, basın notu

Alıntı ve görsel kullanımı

Metin tarafındaki tutumumuz olabildiğince açık: buradaki yazılardan kaynak göstererek yapılan kısa alıntılar serbesttir. Kısa derken bir paragrafı aşmayan, alıntılandığı yazının yerini tutmayan, kendi metninizin içinde bir dayanak işlevi gören bölümleri kastediyoruz. Kaynak gösterirken yayının adının — BetRupi Türkiye — ve alıntılanan sayfanın adresinin birlikte belirtilmesi yeterli; basılı bir çalışmada adres yerine sayfa başlığını yazmak da olur. Bir öğrencinin ödevinde, bir topluluk yöneticisinin duyurusunda ya da bir haberin arka planında bu ölçüde kullanım için ayrıca izin istemeye gerek yok.

Serbest olmayan tarafı da aynı netlikte söylemek gerekiyor. Bir yazının tamamının ya da büyük bölümünün başka bir yerde yeniden yayımlanması, kaynak gösterilse bile alıntı sayılmaz; bu çoğaltmadır ve yazılı izne bağlıdır. Metinlerin yapay olarak yeniden yazılıp özgün içerik gibi sunulması, arama sonuçlarında bizim sayfalarımızın yerine geçmeyi amaçlayan kopyalar üretilmesi de aynı kapsamda. Bu tür durumlarda önce ilgili tarafa yazarız; karşılık alınmazsa barındırma sağlayıcısına ve arama motorlarına bildiririz. Bütün bunların hukuki çerçevesi kullanım şartları metninde yazılı; bu sayfadaki anlatım o metnin gündelik dile çevrilmiş hâli sayılmalı.

Görseller için kural tektir ve istisnası yoktur: bu yayındaki fotoğraflar, çizimler, kapak görselleri ve simgeler izinsiz kullanılamaz. Alıntı serbestisi metne tanınmıştır, görsele değil. Bunun sebebi katılık değil, görsellerin çoğunun sipariş edilmiş ya da özel olarak hazırlanmış işler olması; bir görselin ikinci bir yerde kullanılması, onu hazırlayan kişiyle yaptığımız anlaşmanın kapsamı dışına çıkabiliyor. Bir görseli kullanmak isteyen kurum ya da yayın, hangi görseli hangi bağlamda kullanacağını yazarsa dosyayı uygun çözünürlükte ve kullanım koşuluyla birlikte gönderiyoruz. Yayında kullanılan kare seçkisini görsel kareler sayfasında topluca görebilirsiniz.

Basın talepleri

Basın tarafından gelen talepler için tek bir kanal tutuyoruz: [email protected]. Ayrı bir basın adresi, ayrı bir form ya da ayrı bir yönlendirme yok; çünkü küçük bir yayında ikinci bir kanal genellikle cevapsız kalan kanal oluyor. Aynı adres telefon eşliğinde çalışır — 0554 722 00 25 — ve mesai içinde açıktır. Posta yoluyla ulaşmak isteyenler için adres Karşıyaka Mah., Ufuk Sk. No: 46, İzmir; konum ve ulaşım ayrıntıları iletişim sayfasında duruyor.

Yazarken birkaç şeyi baştan belirtmek işi hızlandırıyor. Hangi yayın için, hangi tarihe kadar ve ne tür bir katkı beklendiği ilk paragrafta yazılıysa cevap da ilk cevapta gelir; aksi hâlde iki üç yazışma yalnızca kapsamı anlamaya gider. Görüş ya da değerlendirme talep ediliyorsa hangi konuda konuşulacağını bilmek gerekiyor, çünkü uzmanlık alanımızın sınırı belli: Türkiye'de oyun kültürü, kuşaklar arası oynama alışkanlıkları, tarayıcı üzerinden oynanan çok oyunculu deneyim ve bunların gündelik hayatta karşılığı. Bu çerçevenin dışına çıkan sorularda yönlendirme yaparız ama görüş bildirmeyiz.

Yanıt süresi konusunda gerçekçi olalım: basın taleplerine iki iş günü içinde dönülür, acil kapanış tarihi olan talepler ilk paragrafta belirtildiğinde öne alınır. Yayımlanan haberde yayın adının doğru yazılması dışında bir şart koşmuyoruz; alıntının bağlamından koparılmaması da bir şart değil, bir rica. Söyleşi ya da yazılı görüş verildiğinde metnin yayımlanmadan önce paylaşılmasını isteriz — değiştirmek için değil, teknik terimlerin doğru aktarıldığını kontrol etmek için. Yayımlanan işin bağlantısını gönderirseniz haber akışı tarafında takip edebiliriz.

Marka kullanım notları ve renkler

Yayının adı iki kelimeden oluşuyor ve ikisi de büyük harfle başlıyor: BetRupi Türkiye. Ortadaki R büyük yazılır; ad kısaltılmaz, ayrılmaz, araya tire konmaz. Alt başlık — Oyun Kültürü Dergisi — adın bir parçası değil, ihtiyaç duyulduğunda yanına eklenen bir açıklamadır. Bir haber metninde ilk geçişte tam adı, sonrasında yalnızca yayın adını kullanmak yeterli. Amblemin biçimi, oranı ve etrafındaki boşluk değiştirilemez; döndürülmesi, gölgelendirilmesi, farklı bir yazı tipiyle yeniden çizilmesi ya da başka bir amblemle birleştirilmesi de kullanım dışıdır.

Marka tarafındaki asıl hassas nokta ise adların karıştırılmaması. BetRupi platformun adıdır; BetRupi Türkiye ise bu bağımsız yayının adı. İkisini aynı cümlede kullanırken hangisinden söz edildiği belirsiz kalıyorsa, ikinci geçişte «yayın» ya da «dergi» demek en temiz çözüm. Yayınımızın adını, amblemini ya da renklerini bir başka hizmetin onaylandığı, desteklendiği veya bizimle ilişkili olduğu izlenimini verecek biçimde kullanmak mümkün değil; böyle bir kullanım gördüğümüzde kaldırılmasını isteriz.

Renk paleti dört tondan oluşuyor ve her birinin sayfa üzerinde belirli bir görevi var. Kiremit, dikkatin gitmesi gereken yeri işaretler — bağlantılar, düğme yüzeyleri, bölüm vurguları. Kum, koyu zemin üzerinde okunan gövde metninin rengidir; saf beyaz yerine kırık bir ton seçilmesinin sebebi uzun okumada gözü daha az yormasıdır. Mürekkep, sayfanın ana zeminidir. Cam ise ikincil vurgu rengi; ikonlarda, durum işaretlerinde ve tabloların ayrım çizgilerinde kullanılır, gövde metninde kullanılmaz.

Bu dört kodun dışına çıkan bir renkle amblem üretilmesi ya da yayın adının farklı bir palette yazılması istenmiyor. Tek istisna, tek renkli baskı gereken durumlar: gazete iç sayfası, faks kalitesinde bir belge ya da tek renk serigrafi gibi hâllerde amblem yalnız mürekkep tonunda ya da yalnız kum tonunda kullanılabilir. Renk uyarlaması gereken başka bir durumla karşılaşırsanız denemek yerine sormak daha hızlı sonuç veriyor; bir örnek dosya göndermek çoğu zaman yeterli oluyor.

Düzeltme ve hata bildirimi

Hata yapıyoruz. Bir rakamı yanlış aktarmak, bir modun oyuncu sayısını eski hâliyle yazmak, bir terimin karşılığını yaygın kullanımın gerisinde bırakmak — hepsi oldu, olacak. Bir yayının niteliğini belirleyen şey hata yapmaması değil, hatayı öğrendiğinde ne yaptığı. Bizim tutumumuz şu: bildirilen her hata incelenir, doğrulanırsa düzeltilir ve düzeltme gizlenmez.

İşleyiş üç kademeli. Yazım hatası, bozuk bağlantı ya da eksik bir görsel gibi anlamı değiştirmeyen düzeltmeler sessizce yapılır; sayfanın güncelleme tarihi yenilenir, ayrıca bir not düşülmez. Bir bilgiyi, bir rakamı ya da bir tespiti değiştiren düzeltmeler ise sayfanın ilgili yerinde belirtilir; okurun daha önce okuduğu cümlenin değiştiğini bilmeye hakkı var. Yanıltıcı olduğu anlaşılan bir yorum ya da temelsiz kalmış bir iddia söz konusuysa, düzeltme yalnız sayfada kalmaz — kronoloji tarafında da kayda geçer, çünkü böyle bir düzeltmenin izinin kalması gerekir.

Bildirim yaparken en çok işe yarayan şey, hangi sayfanın hangi cümlesinden söz edildiğini yazmak. Sayfa adresini ve ilgili cümleden birkaç kelimeyi göndermek, uzun bir tarifi gereksiz kılıyor. Elinizde bir kaynak varsa — bir sürüm notu, bir ekran görüntüsü, bir tarih — onu eklemek doğrulamayı hızlandırır. Bildirimler [email protected] adresine gelir; iki iş günü içinde okunur ve doğrulanan düzeltmeler aynı hafta içinde yayına girer. Yayının bütününü gezmek isteyenler için sayfa dizini, uzun yazıların toplandığı yer içinse defter bölümü kullanılabilir.

Son bir not, doğrudan bu sayfayla ilgili. Künye satırlarından biri değişirse — adres, telefon, sorumlu kişi — değişiklik aynı gün buraya işlenir; eski bilgi bırakılmaz. Kişisel verilerin nasıl işlendiğine dair çerçeve ayrı bir metinde, gizlilik politikası sayfasında duruyor. Bu üç metni — basın notu, kullanım şartları ve gizlilik — birlikte okumak, yayının kendisi hakkında bilinebilecek her şeyi kapsıyor. Gerisi zaten yazılarda.