Çerez nedir, tarayıcı depolamasından farkı nedir
Çerez, ziyaret ettiğiniz bir sitenin tarayıcınıza bıraktığı küçük bir metin parçasıdır; adı, değeri, ait olduğu alan adı ve bir son kullanma tarihi vardır. Belirleyici özelliği şu: çerez bir kez yerleştirildikten sonra, o alan adına yapılan hemen her istekte tarayıcı tarafından kendiliğinden sunucuya geri gönderilir. Yani çerez pasif bir not değil, her sayfa açılışında karşı tarafa iletilen bir bilgidir. Boyutu küçüktür — genellikle dört kilobaytın altında — ama sürekli yolculuk hâlinde olduğu için asıl önemi buradan gelir.
Çerezler süresine göre ikiye ayrılır. Oturum çerezi tarayıcı kapatıldığında silinir; kalıcı çerez ise üzerine yazılan tarihe kadar cihazda durur, o tarih bazen bir hafta bazen bir yıl sonrasıdır. Bir de kaynağına göre ayrım vardır: ziyaret ettiğiniz alan adının kendi yerleştirdiği çerez ile sayfaya gömülü başka bir hizmetin yerleştirdiği üçüncü taraf çerezi aynı şey değildir. İzleme tartışmalarının merkezinde neredeyse her zaman ikincisi durur, çünkü aynı üçüncü taraf pek çok farklı sitede bulunabildiği için ziyaretçiyi siteler arasında takip edebilir.
Tarayıcı depolaması ise bambaşka bir mekanizmadır ve karıştırılması çok yaygındır. localStorage ve sessionStorage adı verilen bu alan, sayfanın kendi betiğinin yazıp okuyabildiği bir anahtar–değer defteridir; tarayıcıda kalır, hiçbir istekle birlikte kendiliğinden sunucuya gitmez. Sunucunun oradaki bir değeri öğrenebilmesi için sayfadaki betiğin o değeri okuyup açıkça göndermesi gerekir. Kapasitesi çerezin yüz katından fazladır, son kullanma tarihi yoktur ve yalnızca kendi kökenine — yani yazan siteye — açıktır; başka bir alan adı o defteri okuyamaz.
Aradaki fark gündelik dilde şöyle özetlenebilir: çerez, çıkışta kapıcıya bırakılan ve her girişte elinize tutuşturulan bir fiş gibidir; yerel depolama ise kendi çekmecenizde duran, kimsenin sormadıkça bakmadığı bir kâğıt parçası. İkisi de aynı ayarlar ekranından, çoğu zaman aynı düğmeyle silinir; bu yüzden pek çok tarayıcı ikisini birden «site verileri» başlığı altında toplar. Bu metin de o yaygın kullanımı izliyor ve her iki mekanizmayı birlikte ele alıyor.
Bu sitede durum
betrupiturkiye.net izleme, reklam ya da analitik amaçlı çerez yerleştirmez. Ziyaretçi sayan bir ölçüm betiği, davranış kaydeden bir ısı haritası aracı, reklam ağlarına bağlanan bir piksel ya da siteler arası kimlik taşıyan herhangi bir tanımlayıcı burada bulunmuyor. Kaç kişinin hangi sayfayı okuduğunu gösteren bir panel de yok; bu yayının okunma bilgisiyle ilgili bildiği tek şey, barındırma tarafında tutulan olağan sunucu kayıtlarının kendisidir ve o kayıtlar çerezle ilgili değildir.
Bunun doğrudan bir sonucu var: sitede çerez bildirimi, onay penceresi ya da ekranın altından çıkan bir kabul şeridi göremezsiniz. Onaylatılacak bir şey olmadığı için o şerit de yok. Aynı gerekçeyle sitede üyelik, hesap açma, oturum açma adımı bulunmuyor; arama kutusu, iletişim kutusu ve veri gönderilebilecek herhangi bir alan da yok. Sayfalar okunmak üzere hazırlanmış düz metin ve görselden oluşuyor.
Bu yayının niteliğini hatırlatmakta yarar var: BetRupi Türkiye, tarayıcı üzerinden oynanan çok oyunculu oyun ve eğlence platformu BetRupi hakkında bağımsız bir tanıtım ve kültür yayınıdır; platformun resmi yayın organı değildir. Platformun kendi sitesinde neyin tutulduğu, hesabınıza bağlı hangi verinin işlendiği bizim denetimimizde değil, orada geçerli olan metinlerin konusudur. Burada anlatılan her şey yalnızca bu alan adı için geçerlidir. Yayının kapsamını ve sınırlarını hakkında sayfasında, veriyle ilgili genel çerçeveyi ise gizlilik politikasında bulabilirsiniz.
Onaylatılacak bir şey olmadığı için burada çerez bildirimi de yok; en sade çerez politikası, uygulanacak çerezi bulunmayanıdır.
BetRupi Türkiye — Sözleşme metinleri
Tutulan tek yerel kayıt: görünüm tercihi
Sitenin tarayıcınıza bıraktığı tek şey, hangi görünümde okumayı tercih ettiğinizi hatırlayan bir kayıttır. Anahtarın adı btr-mod, alabildiği değerler ise yalnızca gece ve gündüz. Kayıt bir çerez değil, yerel depolama girdisidir; dolayısıyla sunucuya gönderilmez. Sayfa açılırken çalışan küçük bir betik bu değeri okur ve belgenin kök etiketine görünüm bilgisini yazar; işlem bu kadardır. Değer bulunamazsa betik işletim sisteminizin açık ya da koyu tema tercihine bakar ve ona uyar.
Kaydın içinde kimlik taşıyan hiçbir şey yok: rastgele üretilmiş bir numara, ziyaret sayacı, tarih damgası, cihaz parmak izi bulunmuyor. İki harflik bir tercihten ibaret. Aynı tarayıcıda başka bir siteye geçtiğinizde o site bu defteri okuyamaz, çünkü yerel depolama yalnızca kendi kökenine açıktır. Sürekliliği ise şu: siz tarayıcı verinizi temizleyene kadar cihazda kalır, kendiliğinden sona ermez. Gizli pencerede açtığınızda ise pencere kapandığı anda kaybolur.
Bu tercihi menüdeki görünüm düğmesiyle istediğiniz zaman değiştirebilirsiniz; her değişiklik aynı anahtarın üzerine yazar, yeni bir kayıt oluşturmaz. Kaydı hiç oluşturmamayı tercih ediyorsanız düğmeye hiç dokunmamanız yeterli — o zaman site her ziyarette sistem tercihinize bakar ve tarayıcınızda hiçbir iz bırakmaz.
| Kayıt adı | Türü | Amacı | Süresi |
|---|---|---|---|
| btr-mod | Tarayıcı yerel depolaması (localStorage) | Gece ya da gündüz görünüm tercihini hatırlamak; sunucuya gönderilmez | Ziyaretçi tarayıcı verisini temizleyene kadar |
| Oturum tanımlayıcı | — | Bu sitede tutulmuyor; üyelik ve oturum açma adımı yok | — |
| Analitik ölçüm kaydı | — | Bu sitede tutulmuyor; ziyaretçi davranışı ölçen betik bulunmuyor | — |
| Reklam ve izleme kaydı | — | Bu sitede tutulmuyor; reklam ağı bağlantısı ve siteler arası tanımlayıcı yok | — |
| Tercih paylaşımı kaydı | — | Bu sitede tutulmuyor; sosyal medya gömülü içeriği kullanılmıyor | — |
Üçüncü taraf kaynaklar
Tam bir liste vermek için kendi yerleştirmediğimiz ama sayfanın çalışması sırasında tarayıcınızın bağlandığı iki dış kaynağı da yazmak gerekiyor. Birincisi ikon kütüphanesi. Sayfalardaki küçük simgeler bir içerik dağıtım ağı üzerinden yükleniyor; tarayıcınız o adrese doğrudan bağlandığı için IP adresiniz ve tarayıcı sürüm bilgisi teknik olarak o hizmete ulaşır ve o hizmet kendi kayıtlarını yerleştirebilir. Bağlantı, hangi sayfadan geldiğiniz bilgisini iletmeyecek biçimde kuruluyor; ancak yükleme isteğinin kendisi kaçınılmaz olarak gerçekleşir.
İkincisi harita. Yalnızca iletişim sayfasında gömülü bir harita hizmeti bulunuyor ve gömülü haritalar genellikle kendi çerezlerini yerleştirir. O sayfayı hiç açmazsanız harita hizmetiyle hiçbir bağlantı kurulmaz. Sitenin geri kalanında video, sosyal medya kutusu, yorum sistemi, yazı tipi servisi ya da benzeri gömülü içerik yok; başka bir deyişle bu iki kaynak dışında dışarıya açılan bir kapı bulunmuyor.
Bu iki hizmetin ne tuttuğu ve ne kadar süre sakladığı bizim denetimimizde değildir; kendi politikaları geçerlidir. Tarayıcınızdan üçüncü taraf çerezlerini tümüyle kapatmayı tercih ederseniz sitenin okunmasında hiçbir sorun yaşanmaz. Simgeler yüklenmese bile başlıklar, metinler ve bağlantılar yerinde durur; harita yüklenmezse iletişim bilgileri zaten metin olarak aynı sayfada yazılıdır.
Tarayıcı ayarlarından temizleme
Yerel depolamayı silmenin iki yolu var: bütün tarama verisini toptan temizlemek ya da yalnızca bu alan adına ait kaydı bulup kaldırmak. İkincisi daha isabetlidir, çünkü diğer sitelerdeki oturumlarınızı ve tercihlerinizi olduğu gibi bırakır. Aşağıda dört yaygın tarayıcı için yol tarif ediliyor; arayüzler sürümden sürüme küçük farklarla değişebilir, ama başlıkların adı ve sıralaması yıllardır büyük ölçüde aynı kalıyor.
Chrome
Sağ üstteki üç nokta menüsünden Ayarlar bölümüne, oradan Gizlilik ve güvenlik başlığına gidin. Toptan temizlik için Tarama verilerini temizle seçeneğini açıp «Çerezler ve diğer site verileri» kutusunu işaretlemeniz yeterli. Yalnızca bu siteyi hedeflemek isterseniz aynı başlığın altındaki Üçüncü taraf çerezleri · Tüm site verilerini ve izinleri gör yolunu izleyin, listede alan adını aratın ve yanındaki çöp kutusu simgesine dokunun. Daha kısa bir yol da var: siteyi açıkken adres çubuğunun solundaki ayar simgesine tıklayıp Site ayarları içinden verileri silebilirsiniz. Android sürümünde aynı adımlar Ayarlar · Site ayarları · Veriler altında yer alır.
Firefox
Menüden Ayarlar bölümünü açıp Gizlilik ve Güvenlik sekmesine geçin. Çerezler ve Site Verileri başlığı altında iki düğme bulunur: Verileri Temizle bütün siteler için geçerli, Verileri Yönet ise arama kutusuyla tek bir alan adını bulmanızı ve yalnızca onu kaldırmanızı sağlar. Alan adını yazıp Seçilenleri Kaldır dedikten sonra değişiklikleri kaydetmeniz gerekir. Aynı sekmedeki Geçmiş bölümünden Firefox kapatıldığında site verilerinin otomatik silinmesini de ayarlayabilirsiniz.
Safari
Mac üzerinde menü çubuğundan Safari · Ayarlar yolunu izleyip Gizlilik sekmesine geçin; Web Sitesi Verilerini Yönet düğmesi bütün siteleri listeler. Listede alan adını arayıp Kaldır diyebilir ya da Tümünü Kaldır ile temiz bir sayfa açabilirsiniz. iPhone ve iPad tarafında yol farklıdır: cihaz Ayarlar uygulamasından Safari bölümüne, oradan aşağıda duran Gelişmiş · Web Sitesi Verileri başlığına gidilir; listeden alan adı sola kaydırılarak silinir. Tarayıcı içinden yapılan Geçmişi ve Web Sitesi Verilerini Sil işlemi ise geçmişi de birlikte temizler.
Edge
Üç nokta menüsünden Ayarlar bölümüne girip Çerezler ve site izinleri başlığını seçin. Çerezleri ve site verilerini yönet ve sil satırının altındaki Tüm çerezleri ve site verilerini gör seçeneği bütün alan adlarını listeler; arama kutusuna alan adını yazıp yanındaki silme simgesine dokunmanız yeterli. Toptan temizlik için Gizlilik, arama ve hizmetler başlığındaki Tarama verilerini temizle bölümünü kullanabilir, dilerseniz tarayıcı her kapandığında bu verilerin otomatik silinmesini açabilirsiniz.
Hiç iz bırakmadan okumak
Kalıcı hiçbir kayıt istemiyorsanız gizli ya da özel pencere en pratik yol. O pencerede oluşan yerel depolama girdisi pencere kapandığı anda silinir; ayrıca ayarlara girip tek tek temizlik yapmanız gerekmez. Görünüm tercihi de her açılışta işletim sisteminizin temasından okunur.
Temizlemenin etkisi
Silme işleminden sonra ne değişir sorusunun cevabı kısa: yalnızca görünüm tercihi sıfırlanır. Site bir sonraki ziyarette tarayıcınıza tekrar bakar; işletim sisteminiz koyu temadaysa gece görünümü, açık temadaysa gündüz görünümü kendiliğinden gelir. Görünümü tekrar sabitlemek isterseniz menüdeki düğmeye bir kez dokunmanız yeter, kayıt yeniden oluşur.
Bunun dışında hiçbir işlev etkilenmez. Kaybolacak bir hesap, sıfırlanacak bir ilerleme, unutulacak bir okuma listesi yok; sayfalar aynı hızda açılır, bağlantılar aynı yere gider, görseller aynı biçimde yüklenir. Sık ziyaret ettiğiniz bir yazının bıraktığınız yerden açılması gibi bir özellik zaten bulunmadığı için, temizlikten sonra kaybedeceğiniz bir konfor da yok. Platform tarafındaki hesabınızla, seviyenizle ya da rozetlerinizle bu işlemin hiçbir ilgisi bulunmuyor; onlar bu sitede değil, oynadığınız yerde durur. Hesabınızı korumakla ilgili asıl adımlar — iki adımlı doğrulama, aktif oturumların gözden geçirilmesi, parolanın başka yerde kullanılmaması — ayrı bir başlığın konusu ve hesap güvenliği sayfasında ele alınıyor.
Doğru adrese baktığınızdan emin olmak da bu çerçevenin bir parçası; hangi bağlantının doğru olduğunu ve neye bakılması gerektiğini resmi adres sayfası ayrıntılı anlatıyor. Bir sitenin tarayıcınızda ne bıraktığını bilmek, o sitenin gerçekten hangi site olduğunu bilmekle birlikte anlam kazanır.
Güncellemeler
Bu metin sitenin teknik yapısı değiştikçe güncellenir. Sayfaya yeni bir dış kaynak eklenirse — sözgelimi bir yazı tipi servisi ya da başka bir gömülü içerik — hem yukarıdaki tabloya hem de üçüncü taraf başlığına yazılır ve başlıktaki son güncelleme tarihi yenilenir. Aynı biçimde, yerel depolamada tutulan yeni bir tercih anahtarı oluşursa adı, değeri, amacı ve süresi aynı tabloda görünür. Sessizce eklenen bir kayıt olmayacak; bu sayfanın işlevi zaten tam olarak budur.
Bugünkü hâliyle geçerli olan sürüm 4 Eylül 2026 tarihlidir. Değişiklikler ileriye dönük yürür; geçmişe dönük olarak farklı bir uygulamanın yapıldığı ileri sürülmez. Sitenin genel kullanım çerçevesi ve bu yayının sorumluluk sınırları kullanım şartlarında yazılıdır; veriyle ilgili daha geniş açıklamalar ise gizlilik metninde yer alır. Üçü birlikte okunmak üzere hazırlandı. Sitedeki bütün başlıkların listesine sayfa dizininden ulaşabilir, sık merak edilen konular için sık sorulan sorulara bakabilirsiniz.
İletişim
Bu metinle ilgili bir sorunuz, bir düzeltme öneriniz ya da tarayıcınızda beklenmedik bir kayıt gördüğünüze dair bir gözleminiz varsa yazın. Yayın Demirven Yapı bünyesinde Aras Demirven tarafından hazırlanıyor; posta adresi Karşıyaka Mah., Ufuk Sk. No: 46, İzmir. Telefon 0554 722 00 25, e-posta [email protected]. Harita, çalışma saatleri ve diğer başvuru yolları iletişim sayfasında topluca duruyor.
Teknik bir ayrıntıyı bildiren iletiler bu sayfayı doğrudan iyileştirdiği için ayrıca kıymetli. Bir kaydın adı değişmiş, bir tarayıcının menü yolu güncellenmiş ya da tarif ettiğimiz adım artık başka bir yere taşınmış olabilir; bu tür bildirimler geldikçe metin düzeltilir ve tarih yenilenir. Kısa bir e-posta yeterli.